Theo kết quả khảo sát của Viện Dinh dưỡng Quốc Gia, Việt Nam có hơn 45-60% trẻ bị biếng ăn, đa số trẻ em biếng ăn trong độ tuổi từ 1-6 tuổi do nhiều nguyên nhân khác nhau như thay đổi sinh lý, ảnh hưởng tâm lý hoặc mắc các bệnh nhiễm khuẩn, nhiễm virus…
Biếng ăn sinh lý là gì? Biếng ăn sinh lý khác với biếng ăn tâm lý, biếng ăn bệnh lý như thế nào?
Trong các nguyên nhân dẫn đến biếng ăn ở trẻ nhỏ, người ta thường nhắc đến cụm từ: “Biếng ăn sinh lý”, đây là một trong 3 nguyên nhân quan trọng nhất khiến trẻ biếng ăn (3 nguyên nhân gồm biếng ăn sinh lý, biếng ăn tâm lý, biếng ăn bệnh lý).
Thực chất biếng ăn sinh lý là tình trạng trẻ lười ăn, chán ăn trong giai đoạn cơ thể có sự thay đổi về mặt sinh lý như:
- Trẻ từ bú mẹ chuyển sang ăn dặm
- Giai đoạn trẻ mọc răng
- Giai đoạn tập bò, tập đứng, tập đi, tập nói
Trong khi đó, biếng ăn tâm lý là hiện tượng trẻ biếng ăn do cha mẹ quát mắng, dọa nạt, có thái độ cau có khó chịu làm ảnh hưởng đến tâm lý của trẻ.
Riêng đối với biếng ăn bệnh lý, tình trạng biếng ăn diễn ra do virus, vi khuẩn xâm nhập khiến trẻ mắc các bệnh về đường tiêu hóa, đường hô hấp như viêm VA, viêm amidan, đau họng, tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa…
Biếng ăn sinh lý thường diễn ra ở mức độ nhẹ hơn và thời gian ngắn hơn so với các dạng biếng ăn tâm lý, biếng ăn bệnh lý. Tuy nhiên, không vì thế mà các mẹ chủ quan với chứng biếng ăn sinh lý ở trẻ nhỏ.
Dấu hiệu nhận biết trẻ biếng ăn sinh lý.
Việc quan sát, theo dõi những hành động, dấu hiệu của trẻ sẽ giúp các bậc cha mẹ nhận diện được nguyên nhân biếng ăn. Riêng đối với biếng ăn sinh lý, trẻ thường có các biểu hiện như:
- Lượng thức ăn mỗi ngày trẻ ăn bị giảm đột ngột, trẻ liên tục từ chối thức ăn, lười nhai, lười nuốt
- Trẻ mải vui chơi, hiếu động mà quên việc ăn uống, cân nặng của trẻ cũng không thay đổi đáng kể.
- Trẻ ăn ít, biếng ăn nhưng vẫn khỏe mạnh, không hề có dấu hiệu mắc các bệnh liên quan đường tiêu hóa hay hô hấp như cảm cúm, ho, sốt, sổ mũi…
Ngoài ra, cha mẹ cũng nên chú ý đến các mốc thời gian trẻ có dấu hiệu thay đổi sinh lý để xác định nguyên nhân.
- Khi trẻ 3-4 tháng tuổi: Giai đoạn trẻ tập lẫy, lật ngửa, ngóc đầu
- Khi trẻ 5,5 – 6 tháng tuổi: Giai đoạn trẻ bắt đầu ăn dặm
- Khi trẻ 9-10 tháng tuổi: Giai đoạn trẻ tập đi
- Khi trẻ 16-18 tháng tuổi: Giai đoạn trẻ hay chạy nhảy, khám phá mọi thứ xung quanh.
- Một số giai đoạn khác: Trẻ mọc răng, trẻ cai sữa mẹ…
Ngoài ra, khi trẻ từ 6 tháng rưỡi sẽ là giai đoạn bắt đầu mọc răng. Thời gian, thứ tự mọc và số lượng mọc răng ở mỗi trẻ là không giống nhau. Một số trường hợp trẻ mọc răng thường có các dấu hiệu đi kèm như sốt, ho, cằm miệng nổi ban, khó ngủ, thích cắn…nên mẹ cần chú ý những biểu hiện này.
Biếng ăn sinh lý thường kéo dài bao lâu
Chứng biếng ăn sinh lý được xem như là “tác dụng phụ” hiển nhiên xảy ra ở hầu hết các trẻ trong quá trình hoàn thiện và phát triển. Trẻ biếng ăn sinh lý là do cơ thể chưa kịp thích nghi với những thay đổi, vì vậy, trẻ cần phải có thời gian từ 1-2 tuần để thích nghi, đồng nghĩa với việc biếng ăn sinh lý ở trẻ thường kéo dài từ 1-2 tuần tùy theo thể trạng.
Mặc dù chứng biếng ăn sinh lý diễn ra trong thời gian không quá dài, nhưng cha mẹ cũng không nên chủ quan. Tốt hơn hết, các mẹ nên tìm hiểu thật kỹ thông tin và đưa ra những giải pháp phù hợp để khắc phục tình trạng biếng ăn này càng sớm càng tốt.
Khi trẻ biếng ăn sinh lý, cha mẹ nên làm gì?
Điều đầu tiên cha mẹ cần làm khi nhận thấy trẻ có dấu hiệu biếng ăn chính là quan sát, theo dõi để xác định nguyên nhân chính. Sau khi đã xác nhận trẻ biếng ăn do thay đổi sinh lý, cha mẹ cần kiên nhẫn và áp dụng một số phương pháp sau đây:
- Chia các bữa ăn chính thành các bữa nhỏ và giảm lượng thức ăn trong mỗi lần ăn. Tuy nhiên cha mẹ vẫn phải đảm bảo hàm lượng dinh dưỡng đầy đủ trong mỗi bữa ăn để con hấp thu đầy đủ dưỡng chất.
- Chế biến đa dạng thức ăn, có thể sử dụng những món ăn lạ miệng để kích thích trẻ. Sử dụng các thực phẩm cùng chất để thay thế những thực phẩm hoặc món ăn mà trẻ ghét. Lựa chọn những món dễ ăn, ưu tiên những món trẻ thích ăn và trang trí bắt mắt để kích thích cảm giác thèm ăn của trẻ.
- Để trẻ cùng ngồi ăn trong mâm cơm gia đình. Để trẻ “tự lập” khi ăn uống, tự do cầm nắm thức ăn sẽ giúp trẻ cảm thấy ngon miệng hơn.
- Không ép con ăn, không quát mắng, không cáu giận hay dọa nạt trẻ. Hạn chế tối đa việc “dụ dỗ” con ăn bằng điện thoại, tivi, ipad và không nên bế rong, để trẻ ăn trong thời gian quá lâu.
Trẻ biếng ăn sẽ không phải là mối nguy hiểm nếu cha mẹ biết cách chăm sóc và đưa ra giải pháp khắc phục kịp thời. Tuy nhiên, nếu cha mẹ áp dụng sai phương pháp có thể dẫn đến tình trạng biếng ăn tâm lý hoặc biếng ăn bệnh lý dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng hơn. Hy vọng những thông tin cơ bản trên đây sẽ giúp các bậc cha mẹ có thêm hiểu biết và kinh nghiệm để chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ phát triển tốt.